Δημήτρης Γαρνέλης

Λογιστής – Φοροτεχνικός

Όπως κάθε χρόνο έτσι και εφέτος η φορολογική διοίκηση, συντομότερα από κάθε άλλη χρονιά, έδωσε στη δημοσιότητα οδηγίες για τον τύπο και το περιεχόμενο της βεβαίωσης αποδοχών ή συντάξεων, της βεβαίωσης των αμοιβών από επιχειρηματική δραστηριότητα και της βεβαίωσης εισοδημάτων από μερίσματα, τόκους, δικαιώματα καθώς και τον τρόπο υποβολής αυτών με τη χρήση ηλεκτρονικής μεθόδου επικοινωνίας μέσω διαδικτύου για το φορολογικό έτος 2021 (Α.1275/2021).

Όλα δείχνουν ότι ο στόχος της διοίκησης είναι να ξεκινήσουν πολύ νωρίτερα οι υποβολές δηλώσεων για το φορολογικό έτος 2021. Για να υλοποιηθεί όμως αυτός ο στόχος αναγκαία συνθήκη είναι να υπάρχουν ανεβασμένα, στο σύστημα taxis, όλα τα απαραίτητα στοιχεία μέσω των βεβαιώσεων, αφενός, και αφετέρου να διευκρινιστούν όλες οι τυχόν απορίες που υπήρξαν τα προηγούμενα έτη. Διαβάζοντας κανείς προσεκτικά στις εν λόγω οδηγίες καθώς και στα αναφερόμενα σε αυτές έγγραφα της διοίκησης, εύκολα έχει τη δυνατότητα να άρει τις παρεξηγήσεις που συνεχίζουν να υπάρχουν στα λογιστήρια όλα τα τελευταία χρόνια και ειδικότερα από τότε που ξεκίνησε η ηλεκτρονική διαβίβαση των αρχείων των βεβαιώσεων από τους λογιστές-φοροτεχνικούς. Παρεξηγήσεις οι οποίες έχουν να κάνουν κατά κύριο λόγο τόσο με τον χρόνο διενέργειας της παρακράτησης όσο και με την υποχρέωση ή όχι, χορήγησης έντυπης βεβαίωσης αποδοχών.

Ποιοι όμως είναι οι υπόχρεοι υποβολής στοιχείων βεβαιώσεων;

Υπόχρεοι υποβολής στοιχείων βεβαιώσεων είναι αρχικά όλοι όσοι παρακρατούν φόρο σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 59, 61, 62 και 64 του Ν 4172/2013 , πλην των συμβολαιογράφων κατά την υπογραφή του συμβολαίου μεταβίβασης ακίνητης περιουσίας. Οι εντασσόμενοι σε αυτήν την κατηγορία έχουν υποχρέωση να χορηγούν σε φυσικά, νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες στα οποία έγινε παρακράτηση, μοναδική βεβαίωση στην οποία αναγράφουν το σύνολο των αποδοχών από μισθωτή εργασία και συντάξεις, αμοιβών από επιχειρηματική δραστηριότητα και εισοδημάτων από μερίσματα, τόκους και δικαιώματα που κατέβαλαν στο φορολογικό έτος και τον φόρο που παρακρατήθηκε. Ίδια υποχρέωση υπάρχει και στις περιπτώσεις εισοδημάτων για τα οποία δεν προκύπτει φόρος για παρακράτηση, καθώς και για τα ποσά τα οποία δεν αποτελούν πληρωμές υποκείμενες σε παρακράτηση. Η διαδικασία και ο τρόπος υποβολής των στοιχείων που περιλαμβάνονται στις εκδιδόμενες βεβαιώσεις αποδοχών ή συντάξεων ή αμοιβών από επιχειρηματική δραστηριότητα και εισοδημάτων από μερίσματα, τόκους, δικαιώματα φορολογικού έτους 2021, ανεξάρτητα από την τήρηση απλογραφικών ή διπλογραφικών βιβλίων και από τον τρόπο ενημέρωσής τους, είναι η ίδια. Υποβάλλονται, δηλαδή, αποκλειστικά και μόνο με τη χρήση ηλεκτρονικής μεθόδου επικοινωνίας και αποστέλλονται με τη μορφή ηλεκτρονικού αρχείου μέσω διαδικτύου. Για τον σκοπό αυτό οι υπόχρεοι έχουν τη δυνατότητα, για τη δημιουργία των κατάλληλων αρχείων, να χρησιμοποιούν τις αντίστοιχες εφαρμογές του my AADE. Αξίζει να αναφερθεί ότι σε περίπτωση πτώχευσης, τη φορολογική υποχρέωση της παρακράτησης φόρου κατά την καταβολή αμοιβών σε ελεύθερους επαγγελματίες την έχει ο σύνδικος της πτωχεύσασας εταιρίας, ως ενεργών εν προκειμένω για λογαριασμό της εταιρίας. Αντίστοιχα, στις περιπτώσεις που λύεται η επιχείρηση και τίθεται σε εκκαθάριση, την υποχρέωση υποβολής του αρχείου βεβαιώσεων την έχει ο αρμόδιος εκκαθαριστής. Επίσης, η σχετική υποχρέωση υποβολής ηλεκτρονικού αρχείου βεβαιώσεων υφίσταται και για τα νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που διακόπτουν τις εργασίες τους, ανεξάρτητα από το αν τίθενται σε εκκαθάριση ή όχι, καθώς και για τα φυσικά πρόσωπα που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα και έχουν διακόψει τις εργασίες τους μέσα στο φορολογικό έτος 2021. Τα υποβαλλόμενα στοιχεία για να γίνουν αποδεκτά είναι αναγκαίο να πληρούν τις παρακάτω βασικές προϋποθέσεις:

α) Να υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω διαδικτύου.

β) Οι δικαιούχοι όλων των εισοδημάτων να καταχωρούνται υποχρεωτικά με τον ΑΦΜ τους.

γ) Ο ΑΜΚΑ να καταχωρείται υποχρεωτικά για τους μισθωτούς και συνταξιούχους. Προκειμένου για δικαιούχους αμοιβών από επιχειρηματική δραστηριότητα καθώς και εισοδημάτων από μερίσματα Νομικών Προσώπων και Νομικών Οντοτήτων μη εισηγμένων στο Χρηματιστήριο, τόκους (εκτός των τόκων τραπεζικών καταθέσεων), δικαιώματα, ο ΑΜΚΑ καταχωρείται προαιρετικά.

Τα στοιχεία της βεβαίωσης αποδοχών ή συντάξεων που υποβάλλονται με διαφορετικό τρόπο από τον οριζόμενο στην παρούσα απόφαση, δεν παράγουν κανένα έννομο αποτέλεσμα. Επίσης διευκρινίζεται ότι με την υποβολή του ηλεκτρονικού αρχείου δεν εξαντλείται η υποχρέωση των εργοδοτών σχετικά με τις βεβαιώσεις όλων των εισοδημάτων, αλλά απαιτείται η χορήγηση βεβαιώσεων προς τους δικαιούχους σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή. Ο χρόνος χορήγησης της βεβαίωσης είναι ο ίδιος με τον χρόνο υποχρέωσης υποβολής του ηλεκτρονικού αρχείου. Τέλος σε ότι αφορά τον χρόνο διενέργειας παρακράτησης και απόδοσης φόρου και κατʼ επέκταση αποστολής του σχετικού ηλεκτρονικού αρχείου για τις αμοιβές διοίκησης και τις αμοιβές για συμβουλευτικές και άλλες παρόμοιες υπηρεσίες, καθώς και για τις αμοιβές για τα αγαθά που προμηθεύονται και για τις υπηρεσίες που λαμβάνουν οι φορείς γενικής κυβέρνησης, η φορολογική διοίκηση έχει προχωρήσει στις απαραίτητες διευκρινίσεις με το έγγραφο ΔΕΑΦ Β 1110696 ΕΞ 2016/18.7.2016. Σε κάθε περίπτωση διακρίνουμε διαφορετικό πλαίσιο όταν η παρακράτηση πραγματοποιείται από φορείς της Γενικής Κυβέρνησης.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τις διατάξεις της περ. δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 62 του Ν 4172/2013 , οι πληρωμές, μεταξύ άλλων, για αμοιβές διοίκησης, καθώς και για αμοιβές για συμβουλευτικές υπηρεσίες και άλλες αμοιβές για παρόμοιες υπηρεσίες υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου, με τον οριζόμενο στις διατάξεις της περ. δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 64 του ίδιου νόμου συντελεστή. Με τις διατάξεις της παρ. 7 του άρθρου 64 του Ν 4172/2013 ορίζεται ότι ο φόρος που παρακρατείται σύμφωνα με τις ανωτέρω παραγράφους αποδίδεται το αργότερο μέχρι το τέλος του δεύτερου μήνα από την ημερομηνία καταβολής της υποκείμενης σε παρακράτηση πληρωμής. Η παρακράτηση φόρου σύμφωνα με τις πιο πάνω διατάξεις διενεργείται κατά τον χρόνο καταβολής ή έκδοσης της σχετικής εντολής πληρωμής και όχι κατά τον χρόνο έκδοσης του τιμολογίου.

Ωστόσο διευκρινίζεται, αναφορικά με τον χρόνο διενέργειας παρακράτησης φόρου στις πληρωμές για αμοιβές διοίκησης, για αμοιβές για συμβουλευτικές ή παρόμοιες υπηρεσίες, καθώς και τον χρόνο συμψηφισμού του φόρου που παρακρατείται από φορείς γενικής κυβέρνησης, με βάση τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 64 του Ν 4172/2013 , κατά την πάγια θέση της Διοίκησης, η καταβολή των υποκείμενων σε παρακράτηση πληρωμών εξομοιώνεται με την πίστωση, καθόσον η έκδοση του παραστατικού από τον δικαιούχο του εισοδήματος, η οποία συνεπάγεται και την πίστωση στα βιβλία του αντισυμβαλλόμενου, γεννά ταυτόχρονα την αξίωση του εκδότη του παραστατικού για την καταβολή του αναγραφόμενου σε αυτού ποσού. Αυτό άλλωστε είναι σύμφωνο και με τις διατάξεις της παρ. 4 του άρθρου 8 του Ν 4172/2013 , αναφορικά με τον χρόνο κτήσης του εισοδήματος (χρόνος απόκτησης δικαιώματος είσπραξης). Κατά συνέπεια, χρόνος διενέργειας της παρακράτησης φόρου στις αμοιβές διοίκησης, καθώς και τις αμοιβές για συμβουλευτικές και άλλες παρόμοιες υπηρεσίες, με βάση τις διατάξεις των περ. δ’ των παρ. 1 των άρθρων 62 και 64 του Ν 4172/2013 , θεωρείται ο χρόνος έκδοσης του παραστατικού, δηλαδή η πίστωση των εν λόγω ποσών στα βιβλία του αντισυμβαλλόμενου και ο φόρος αποδίδεται στο τέλος του δεύτερου μήνα από τον πιο πάνω χρόνο. Επισημαίνεται ότι για δεδουλευμένο εισόδημα μέχρι το τέλος του τρέχοντος φορολογικού έτους, όταν το προβλεπόμενο παραστατικό βάσει της περ. α΄ της παρ. 2 του άρθρου 11 των ΕΛΠ εκδοθεί μέχρι την 15η Ιανουαρίου του επόμενου φορολογικού έτους, ο παρακρατηθείς και αποδοθείς φόρος συμψηφίζεται κατά την εκκαθάριση της δήλωσης του έτους αυτού (επόμενου).

Ο φόρος που παρακρατείται από τους φορείς γενικής κυβέρνησης για την προμήθεια κάθε είδους αγαθών ή υπηρεσιών, καθώς και ο φόρος που παρακρατείται από τους ίδιους φορείς κατά την καταβολή ή έκδοση της σχετικής εντολής πληρωμής για αμοιβές του πρώτου εδαφίου της περ. δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 64 του Ν 4172/2013 , εκπίπτει από τον φόρο που αναλογεί στο εισόδημα που αποκτά ο αντισυμβαλλόμενος (φυσικό ή νομικό πρόσωπο) κατά το φορολογικό έτος μέσα στο οποίο έγινε η καταβολή ή έκδοση της σχετικής εντολής πληρωμής, σύμφωνα και με τα οριζόμενα στην ΠΟΛ.1274/30.12.2015, που έχει εφαρμογή για τα εισοδήματα φορολογικού έτους 2015 και επόμενων, καθόσον οι φορείς γενικής κυβέρνησης, κατά ρητή διατύπωση των διατάξεων της παρ. 2 του άρθρου 64 του Ν 4172/2013 , σε κάθε περίπτωση, διενεργούν παρακράτηση κατά την καταβολή ή έκδοση της σχετικής εντολής πληρωμής και όχι κατά την έκδοση του σχετικού παραστατικού από τον αντισυμβαλλόμενό τους.

Συμπερασματικά, το διευκρινιστικό έγγραφο της διοίκησης έχει ξεκαθαρίσει τα πάντα σχετικά με τον χρόνο παρακράτησης και κακώς ακόμη και σήμερα υπάρχουν διαφορετικές φωνές. Επίσης, παρά την ηλεκτρονική υποβολή των βεβαιώσεων, εδώ και αρκετά χρόνια, εξακολουθεί να υπάρχει η υποχρέωση, για τον εργοδότη, χορήγησης έντυπης ή ηλεκτρονικής βεβαίωσης στον δικαιούχο της αμοιβής. Άλλωστε στην ετήσια πλέον απόφαση της διοίκησης επισυνάπτονται και τα αντίστοιχα υποδείγματα των βεβαιώσεων.