Δημήτρης Γαρνέλης

Λογιστής – Φοροτεχνικός

Ένα σημαντικό ζήτημα που ταλαιπωρεί τόσο τη φορολογική διοίκηση όσο και τους φορολογούμενους, είναι αυτό των οφειλών απέναντι στο δημόσιο και η δυνατότητα τελικής είσπραξης από το δημόσιο.

Η φορολογική διοίκηση, αποφάσισε να κάνει ένα σημαντικό βήμα σε ότι αφορά το διαχωρισμό των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το δημόσιο σε εισπράξιμες και ανεπίδεκτες είσπραξης με την δημοσίευση της απόφασης Α.1232/2021.

Ειδικότερα, δημιουργήθηκε πλέον στην ΑΑΔΕ, το «ειδικό βιβλίο ανεπίδεκτων είσπραξης» οφειλών προς το δημόσιο.

Ως «ειδικό βιβλίο ανεπίδεκτων είσπραξης» ορίζεται το βιβλίο όπου περιλαμβάνονται οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο, καθώς και συμβεβαιωμένες οφειλές προς τρίτους, που έχουν βεβαιωθεί κατά τις κείμενες διατάξεις και χαρακτηρίζονται από το αρμόδιο όργανο ως ανεπίδεκτες είσπραξης. Το βιβλίο αυτό τηρείται, από το αρμόδιο για την επιδίωξη είσπραξης της οφειλής όργανο, σε ηλεκτρονική μορφή στα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ, με δυνατότητα ανάκτησης και εκτύπωσης των καταχωρηθέντων στοιχείων, και ενημερώνεται κατά περίπτωση από τον αρμόδιο υπάλληλο.

Στο «ειδικό βιβλίο ανεπίδεκτων είσπραξης» οφειλών, περιλαμβάνονται τα ακόλουθα στοιχεία:

α) Ο Α.Φ.Μ. και το ονοματεπώνυμο ή επωνυμία του υπόχρεου και των συνυποχρέων με αυτόν προσώπων. Ειδικότερα, για την περίπτωση των συνυποχρέων, πρέπει επιπροσθέτως να περιλαμβάνεται ποσό ή ποσοστό συνυποχρέωσης επί μέρους ή του συνόλου της οφειλής,

β) τα στοιχεία βεβαίωσης της οφειλής,

γ) το συνολικό ποσό οφειλής που χαρακτηρίζεται ως ανεπίδεκτο είσπραξης ανά ΑΦΜ,

δ) ο αριθμός και η ημερομηνία της απόφασης του αρμοδίου οργάνου,

ε) ο αριθμός πρωτοκόλλου και η ημερομηνία της εισήγησης,

στ) ο αριθμός και η ημερομηνία καταχώρισης της οφειλής στο ειδικό βιβλίο ανεπίδεκτων είσπραξης.

Η διαδικασία «εγγραφής «των ληξιπρόθεσμων οφειλών στο ειδικό βιβλίο γίνεται σύμφωνα με ορισμένα κριτήρια και βασικές προϋποθέσεις.

Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο και οι συμβεβαιωμένες οφειλές προς τρίτους χαρακτηρίζονται ως ανεπίδεκτες είσπραξης, εφόσον συντρέχουν σωρευτικά τα ακόλουθα:

α) έχουν ολοκληρωθεί οι έρευνες με βάση τα εκάστοτε πρόσφορα διαθέσιμα ηλεκτρονικά μέσα της Φορολογικής Διοίκησης και από τις έρευνες αυτές δεν διαπιστώθηκε η ύπαρξη περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη και των συνυπόχρεων προσώπων, ή διαπιστώθηκε η με όποιο τρόπο εκποίηση των περιουσιακών τους στοιχείων.

β) έχει πραγματοποιηθεί έλεγχος από ειδικά οριζόμενο ελεγκτή της αρμόδιας υπηρεσίας της Φορολογικής Διοίκησης, ο οποίος πιστοποιεί, με βάση ειδικά αιτιολογημένη έκθεση ελέγχου, ότι είναι αντικειμενικά αδύνατη η είσπραξη των οφειλών από τον οφειλέτη και τα συνυπόχρεα πρόσωπα.

Η έκθεση ελέγχου υποβάλλεται από ειδικά οριζόμενο ελεγκτή, που υπηρετεί στην υπηρεσία, ο προϊστάμενος της οποίας εισηγείται για το χαρακτηρισμό της οφειλής ως ανεπίδεκτης είσπραξης. Για τη διαπίστωση της αντικειμενικής αδυναμίας είσπραξης του οφειλέτη με την έκθεση ελέγχου πιστοποιείται ότι:

α) λήφθηκαν όλα τα προβλεπόμενα ασφαλιστικά, διοικητικά, δικαστικά και αναγκαστικά μέτρα σε βάρος του οφειλέτη,

β) διενεργήθηκε έρευνα για τον εντοπισμό κάθε κινητής ή ακίνητης περιουσίας και λήφθηκε αντίγραφο της μερίδας του οφειλέτη τουλάχιστον από τα υποθηκοφυλακεία και τα κτηματολογικά γραφεία του τόπου κατοικίας, επαγγελματικής δραστηριότητας και του τόπου καταγωγής,

γ) διερευνήθηκε και διαπιστώθηκε ότι δεν υπόκεινται σε διάρρηξη, λόγω καταδολίευσης, μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη,

δ) ολοκληρώθηκε η έρευνα για τον εντοπισμό χρηματικών απαιτήσεων, όπως μισθωμάτων, μισθών, συντάξεων, απαιτήσεων στις τράπεζες και τα λοιπά πιστωτικά ιδρύματα, τη μεταφορά χρημάτων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη στο εξωτερικό και την απόληψη τόκων από το εξωτερικό και, στην περίπτωση πληροφοριών για πηγές αποπληρωμής της οφειλής στην αλλοδαπή,

ε) διερευνήθηκε κάθε στοιχείο που περιλαμβάνεται στα εκάστοτε πρόσφορα διαθέσιμα ηλεκτρονικά μέσα στη Φορολογική Διοίκηση και στο φυσικό φάκελο του οφειλέτη, όπως φορολογικές δηλώσεις, δηλώσεις μητρώου, ισολογισμοί και λοιπές χρηματοοικονομικές καταστάσεις, έντυπα πληροφοριών για περιουσιακά στοιχεία. Ειδικά για τις οφειλές στα Τελωνεία ο οριζόμενος ελεγκτής θα απευθύνεται στην αρμόδια φορολογική υπηρεσία για τη λήψη των ανωτέρω απαιτούμενων στοιχείων.

Όλες οι έρευνες, ενέργειες και μέτρα που αναφέρονται παραπάνω πραγματοποιούνται και κατά των συνυπόχρεων προσώπων.

Ο χαρακτηρισμός λοιπόν των ληξιπροθέσμων οφειλών προς το Δημόσιο ως ανεπίδεκτων είσπραξης γίνεται με απόφαση του αρμοδίου οργάνου, κατόπιν σχετικής εισήγησης η οποία λαμβάνει υπόψη όλα τα σχετικά στοιχεία που ελήφθησαν. Eφόσον πρόκειται για συνολική βασική οφειλή πάνω από ενάμιση εκατομμύριο (1.500.000) ευρώ, η ανωτέρω απόφαση κοινοποιείται άμεσα στην Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου που είναι αρμόδια για τον έλεγχο των δημοσίων εσόδων.

Από την ημερομηνία καταχώρισης της οφειλής στα βιβλία των ανεπίδεκτων είσπραξης και για χρονικό διάστημα δέκα (10) ετών από τη λήξη του έτους μέσα στο οποίο έγινε η καταχώριση, επέρχονται οι ακόλουθες έννομες συνέπειες:

α) αναστέλλεται αυτοδίκαια η παραγραφή της οφειλής,

β) δεν χορηγείται στον οφειλέτη και σε όλα τα συνυπόχρεα πρόσωπα, αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας για οποιαδήποτε αιτία, παρά μόνον όταν πρόκειται για είσπραξη χρημάτων που θα διατεθούν για την ικανοποίηση του Δημοσίου,

γ) δεν χορηγείται στον οφειλέτη και σε όλα τα συνυπόχρεα πρόσωπα, άλλο, προβλεπόμενο από το νόμο πιστοποιητικό για μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, εκτός αν πρόκειται για εκποίηση περιουσιακών στοιχείων, το προϊόν των οποίων θα διατεθεί για τον ίδιο σκοπό. Τα αρμόδια για τη χορήγηση των ανωτέρω πιστοποιητικών όργανα πρέπει να εξετάζουν αν η οφειλή έχει καταχωρισθεί στο ειδικό βιβλίο ανεπίδεκτων είσπραξης,

δ) δεσμεύονται στο σύνολό τους οι τραπεζικοί και επενδυτικοί λογαριασμοί και το περιεχόμενο των θυρίδων σε τράπεζες ή άλλα πιστωτικά ιδρύματα των παραπάνω προσώπων κατʼ ανάλογη εφαρμογή της διαδικασίας των παρ. 5 και 6 του άρθρου 46 του Ν 4174/2013 .

Σε κάθε περίπτωση η δημιουργία του ειδικού βιβλίου ανεπίδεκτων είσπραξης οφειλών, προς το δημόσιο αποτελεί μια καλή χρηστικά είδηση. Ωστόσο θα πρέπει με κάθε τρόπο να αποφευχθεί ο ισόβιος εγκλωβισμός ορισμένων φορολογουμένων οι οποίοι πραγματικά ατύχησαν στο επιχειρηματικό τους εγχείρημα. Είναι αναγκαίο να λειτουργήσει με γνώμονα τον εξονυχιστικό έλεγχο για την ταμειακή δυνατότητα των οφειλετών στο δημόσιο και φυσικά τον πλήρη εγκλωβισμό των μόνιμα «πονηρών» οι οποίοι με κάθε τρόπο προσπαθούν να διαφύγουν από κάθε οφειλή τους προς το δημόσιο και όχι μόνο.