Δημήτρης Γαρνέλης

Λογιστής – Φοροτεχνικός

«Η εξέλιξη είναι αδύνατη χωρίς αλλαγές και αυτοί που δεν μπορούν να αλλάξουν νοοτροπία, δεν μπορούν να αλλάξουν τίποτα». Αυτά έλεγε ο George Bernard Shaw.

Εξέλιξη, νοοτροπία, έννοιες της καθημερινότητας και απόλυτα καθοριστικές για την εργασία και την επιστημονική εξέλιξη ενός Λογιστή-Φοροτεχνικού. Αυτή η εξέλιξη, όμως, περνάει μέσα από την απαραίτητη εξελικτική βελτίωση του πλαισίου μέσα στο οποίο κινείται και εργάζεται.

Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν ραγδαίες και σημαντικές αλλαγές στο νομικό πλαίσιο το οποίο καθορίζει την εργασία του Λογιστή-Φοροτεχνικού.

Τόσο ο νόμος για τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα (Ν 4308/2014 ) όσο και ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος (Ν 4172/2013 ), έφεραν τέτοιες διαφοροποιήσεις ώστε οι λογιστικές και φορολογικές απεικονίσεις που απαιτούνται να είναι πλέον σημαντικής πολυπλοκότητας. Τέτοιας πολυπλοκότητας που ένα απλογραφικό λογιστικό σύστημα μοιάζει ημιτελές και εν τέλει ανίκανο να ικανοποιήσει τα νέα αυτά δεδομένα.

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ.12 του Ν 4308/2014 , η οντότητα που έχει δικαίωμα να συντάσσει μόνο Κατάσταση αποτελεσμάτων, απαλλασσόμενη από την υποχρέωση σύνταξης του Ισολογισμού, μπορεί να χρησιμοποιεί ένα κατάλληλο απλογραφικό λογιστικό σύστημα προκειμένου να παρακολουθεί τα στοιχεία της κατάστασης αποτελεσμάτων (βιβλία εσόδων-εξόδων). Αξίζει να σημειωθεί σε αυτό το σημείο ότι η οντότητα αυτή δύναται να χρησιμοποιεί προαιρετικά ένα διπλογραφικό σύστημα, αντί απλογραφικού, χωρίς ωστόσο εκ του λόγου αυτού (προαιρετική χρήση διπλογραφικού συστήματος) να υποχρεούται να συντάσσει και ισολογισμό (συντάσσει μόνο κατάσταση αποτελεσμάτων). Επί προαιρετικής ένταξης στο διπλογραφικό σύστημα, η οντότητα δύναται να επανέλθει στο απλογραφικό οποτεδήποτε και χωρίς να υπάρχει κανένας περιορισμός. Ωστόσο, δεν επιτρέπεται η αλλαγή λογιστικού συστήματος στη διάρκεια μιας ετήσιας περιόδου (φορολογικό έτος).

Σε κάθε περίπτωση η τήρηση τόσο του απλογραφικού όσο και του διπλογραφικού συστήματος γίνεται σύμφωνα με τη θεμελιώδη αρχή του δεδουλευμένου.

Επομένως, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις αυτού του νόμου, όταν η οντότητα δεν συντάσσει ισολογισμό, δύναται, να χρησιμοποιεί ένα κατάλληλο απλογραφικό λογιστικό σύστημα (βιβλία εσόδων – εξόδων) για την παρακολούθηση των στοιχείων που αναφέρονται στις εν λόγω διατάξεις και τα οποία συμπεριλαμβάνουν:

α) Τα πάσης φύσεως έσοδα διακεκριμένα σε έσοδα από πώληση εμπορευμάτων, από πώληση προϊόντων, από παροχή υπηρεσιών και λοιπά έσοδα.

β) Τα πάσης φύσεως κέρδη.

γ) Τις πάσης φύσεως αγορές περιουσιακών στοιχείων, διακεκριμένα σε αγορές εμπορευμάτων, υλικών (πρώτων ή βοηθητικών υλών), παγίων και αγορές λοιπών περιουσιακών στοιχείων.

δ) Τα πάσης φύσεως έξοδα, διακεκριμένα σε αμοιβές προσωπικού συμπεριλαμβανομένων εισφορών σε ασφαλιστικούς οργανισμούς, αποσβέσεις, έξοδα από τη λήψη λοιπών υπηρεσιών και λοιπά έξοδα.

ε) Τις πάσης φύσεως ζημίες.

στ) Τους πάσης φύσεως φόρους και τέλη, ξεχωριστά κατά είδος.

Η καταχώριση των συναλλαγών και γεγονότων στο απλογραφικό σύστημα γίνεται κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 5 του Ν 4308/2014 , δηλαδή με τάξη πληρότητα και ορθότητα. Ειδικότερα καταχωρείται η ημερομηνία έκδοσης ή λήψης του παραστατικού του λογιστικού γεγονότος με σύστημα που να διασφαλίζει τη μοναδική σύνδεση μεταξύ γεγονότος, παραστατικού και καταχώρισης.

Η διάκριση των εσόδων και των εξόδων σε κατηγορίες είναι σημαντική αφενός ως πληροφορία της διοίκησης αλλά εξυπηρετεί και ελεγκτικούς σκοπούς. Σε κάθε περίπτωση το λογιστικό σύστημα της οντότητας πρέπει να καλύπτει τις απαιτήσεις της νομοθεσίας περί ΦΠΑ καθώς και κάθε άλλης νομοθεσίας.

Είναι όμως επαρκές το απλογραφικό σύστημα ώστε να μπορέσει να ικανοποιήσει τις διαρκώς αυξανόμενες απαιτήσεις που διαχειρίζονται οι λογιστές – φοροτεχνικοί; Η αντικειμενική απάντηση είναι όχι.

Οι πληροφορίες που καταγράφονται στο απλογραφικό σύστημα σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 3 παρ. 12 του Ν 4308/14 , δεν επαρκούν ώστε να ικανοποιηθούν οι ανάγκες και να εφαρμοστούν οι διατάξεις του φορολογικού νόμου (π.χ. σχηματισμός προβλέψεων επισφαλών απαιτήσεων, προσδιορισμός και έλεγχος μη εκπιπτόμενων δαπανών κ.λπ.). Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να υπάρχει η ανάγκη τήρησης πρόσθετων λογιστικών αρχείων για την ικανοποίηση των φορολογικών διατάξεων αφενός και αφετέρου για να επιτευχθεί η απολύτως σύννομη λειτουργία της επιχείρησης. Επομένως η λεγόμενη «φορολογική βάση», που είναι και ο βασικός πυλώνας παρακολούθησης στα απλογραφικά βιβλία, δεν μπορεί να ικανοποιηθεί επαρκώς και αυτόνομα από το υπάρχον σύστημα στα βιβλία εσόδων-εξόδων.

Επιπροσθέτως με τη νομοθέτηση του νόμου για τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα και την εμφάνιση της «λογιστικής βάσης», προέκυψε η ανάγκη εφαρμογής νέων λογιστικών κανόνων. Εμφανίστηκαν επιπλέον ανάγκες παρακολούθησης των διαφορών της λογιστικής και φορολογικής βάσης.

Συμπερασματικά των παραπάνω, ως συνέπεια των συνεχόμενων αλλαγών, τα τελευταία χρόνια, τα απλογραφικά βιβλία είναι αναγκαίο να υποστηρίζονται και από πρόσθετα έξω-λογιστικά αρχεία. Σε άλλη περίπτωση είναι ολοφάνερο ότι το απλογραφικό σύστημα αδυνατεί να ανταποκριθεί στις σύγχρονες ανάγκες. Τέλος η εμφάνιση των νέων εντύπων (κυρίως Ε3, αλλά και των λοιπών) καταδεικνύουν την ανάγκη άμεσου εκσυγχρονισμού των βιβλίων εσόδων-εξόδων, αφού αντιλαμβανόμαστε ότι τα ίδια έντυπα συμπληρώνουν και τα διπλογραφικά και τα απλογραφικά βιβλία.

Μήπως ήρθε η ώρα της δυναμικής αναβάθμισης των απλογραφικών βιβλίων; Ποιος ο λόγος να παραμένουμε σε ένα αναχρονιστικό λογιστικό σύστημα που δεν ικανοποιεί τις σύγχρονες ανάγκες; Με μικρές και στοχευμένες αναβαθμίσεις θα προέκυπταν σημαντικά οφέλη τόσο για τους επαγγελματίες λογιστές όσο και για τη φορολογική διοίκηση. Ενδεικτικά, σαν σύντομες αλλαγές που θα επιφέρουν άμεσα οφέλη θα μπορούσαν να αναφερθούν αρχικά η εφαρμογή ενός συνοπτικού σχεδίου λογαριασμών και η τήρηση και παρακολούθηση εισπράξεων και πληρωμών. Άλλωστε σε όλα τα λογισμικά απλογραφικού συστήματος περιλαμβάνεται και ενδεικτικό σχέδιο λογαριασμών αλλά και πλήρες εμπορικό πακέτο διαχείρισης πελατών και προμηθευτών.

Με αυτόν τον τρόπο θα επιτευχθεί ομοιογένεια των κινήσεων στα λογιστήρια, θα ανέβει το επίπεδο των παρεχόμενων λογιστικών υπηρεσιών και εν τέλει σίγουρα θα υπάρξει και απόλυτη ικανοποίηση στα ζητούμενα από τις ελεγκτικές αρχές και επομένως η όποια αναβάθμιση θα συμβάλλει στο να επιτευχθεί και ένα δυνατό χτύπημα στη φοροδιαφυγή.

Επειδή υπάρχει πάντα ο αντίλογος, που δύναται βέβαια όταν ακολουθείται από επιχειρήματα, να είναι απόλυτα δημιουργικός, αξίζει να αναφερθεί σαν επίλογος ότι, ένας από τους βασικούς σκοπούς του Ν 4308/2014 , ο οποίος επί της ουσίας αποτελεί ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 112/2006, ήταν η μείωση του κόστους λειτουργίας των επιχειρήσεων. Όταν ένα λογιστήριο, με το απλογραφικό σύστημα, για να λειτουργήσει επαρκώς απαιτείται ο λογιστής να σπαταλάει εργατοώρες για το στήσιμο έξω-λογιστικών αρχείων, τότε σίγουρα παραβιάζεται κατάφωρα το πνεύμα του νομοθέτη.

Η αλλαγή, κατά την ταπεινή άποψη του συντάκτη, κρίνεται επιβεβλημένη και θα βοηθήσει τα μέγιστα αρκεί να σχεδιαστεί από ειδικές ομάδες εργασίες χωρίς υστεροβουλίες και φόβο.

Διότι: «Φοβάται κανένας την αλλαγή! Αλλά τι μπορεί να γίνει χωρίς αλλαγή;»

Μάρκος Αυρήλιος