Δημήτρης Γαρνέλης

Λογιστής – Φοροτεχνικός

«Καλόν εν παντί το ίσον. Υπερβολή δε και έλλειψις ού μοι δοκεί».*

– Είναι ωραίο πράγμα η ισορροπία παντού. Ενώ η υπερβολή ή η έλλειψη δεν είναι, νομίζω.

Δημόκριτος, 470-370 π.Χ.,
Αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος

Πολύ μελάνι έχει χυθεί το τελευταίο χρονικό διάστημα σχετικά με το χειρισμό σε ότι αφορά το χρόνο καταχώρισης στα έσοδα του ποσού της ενίσχυσης, που δε θα επιστραφεί τελικώς στο Ελληνικό Δημόσιο, από τις επιχειρήσεις οι οποίες έχουν λάβει τα πρώτα έτη της πανδημίας το αντίστοιχο ποσό.

Μέσα σε όλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει δηλαδή ο πολύπαθος τα τελευταία χρόνια κλάδος των λογιστών – φοροτεχνικών, εμφανίζεται και ένα πρόσθετο άγχος για έναν χειρισμό ο οποίος κατά την ταπεινή γνώμη του συντάκτη θα μπορούσε να γίνει με τρόπο όχι όμοιο για όλες τις επιχειρήσεις.

Κάθε επιχείρηση δηλαδή έχει την ευχέρεια να αντιμετωπίσει το εν λόγω ζήτημα ανάλογα με τις λογιστικές πρακτικές και πολιτικές που ακολουθεί.

Σε όλο αυτό το θόρυβο βέβαια, έχει συμβάλει τα μέγιστα η φορολογική διοίκηση με την απίστευτη αναβλητικότητα που επιδεικνύει. Αρχικά φήμες ότι τα ποσά δε θα επιστραφούν και στη συνέχεια συνεχόμενες αναβολές στην ημερομηνία που εν τέλει το Υπουργείο Οικονομικών θα καθορίσει και θα εγκρίνει τα προς επιστροφή ποσά με οριστικό τρόπο.

Στόχος του συντάκτη με το παρόν σημείωμα δεν είναι να κρίνει τυχόν απόψεις που έχουν σωρηδόν διατυπωθεί. Στόχος όμως είναι να συμβάλει στη διατήρηση μιας ειρηνικής ισορροπίας αφενός και αφετέρου να υπάρξει ευγενική υπενθύμιση-παραίνεση προς τη Διοίκηση για μια συνολική απόφαση για τον τρόπο λειτουργίας των λογιστών τόσο από φορολογικής όσο και από λογιστικής άποψης.

Ας ξεδιπλώσουμε λοιπόν μια σειρά από αναφορές, διατάξεις, γνωμοδοτήσεις μα και ερωτήματα για να δούμε σε τι συμπεράσματα θα μπορούσαμε να οδηγηθούμε.

Σύμφωνα με την τελευταία λογιστική οδηγία που δημοσιεύτηκε από την ΕΛΤΕ, ειδικά για το θέμα του χειρισμού της επιστρεπτέας προκαταβολής, το ποσό που δε θα επιστραφεί στο κράτος θα καταχωριστεί στα αποτελέσματα της περιόδου, κατά την οποία η οικονομική οντότητα έχει αποκτήσει την εύλογη βεβαιότητα ότι έχει εκπληρώσει τους όρους της μη αποπληρωμής.

Με ποιο τρόπο όμως αποκτάται αυτή η εύλογη βεβαιότητα; Υπάρχει μεγαλύτερη βεβαιότητα εκπλήρωσης των όρων αποπληρωμής από την οριστική απόφαση της διοίκησης η οποία διαρκώς μετατίθεται σε μεταγενέστερο χρόνο; Πολλές και διαφορετικές οι απόψεις εδώ!

Στη συνέχεια η ίδια λογιστική οδηγία αναφέρει ότι οι οικονομικές οντότητες την 31.12.2021 γνωρίζουν αν έχουν εκπληρώσει ή όχι τους όρους που διέπουν τη μη αποπληρωμή. Από πού το γνωρίζουν; Από τους λογιστές μήπως οι οποίοι πάντα πληρώνουν το τίμημα; Από τη συμπλήρωση του κωδικού 312 της περιοδικής ΦΠΑ κάθε μήνα; Ενός κωδικού που σε τίποτα δε μπορεί να κρίνει το δίκαιο και την ικανότητα μιας επιχείρησης να είναι δικαιούχος της εν λόγω ενίσχυσης, αλλά ας μην ανοίξουμε ένα ακόμη ζήτημα στα ήδη υπάρχοντα.

Οι οντότητες που έχουν εκπληρώσει τους όρους μη αποπληρωμής, συνεχίζει η συγκεκριμένη λογιστική οδηγία, θα καταχωρίσουν το σχετικό όφελος στα αποτελέσματα της χρήσεως 2021.

Το δε έσοδο από την έκπτωση (εφάπαξ πληρωμής) 15% θα καταχωριστεί και αυτό στη χρήση 2021, εάν κατά την ημερομηνία έγκρισης των οικονομικών καταστάσεων από το αρμόδιο όργανο των οικονομικών οντοτήτων:

1. είτε έχει εξοφληθεί εφάπαξ το επιστρεπτέο ποσό της προκαταβολής,

2. είτε δεν έχει εξοφληθεί και η διοίκηση της οικονομικής οντότητας έχει την πρόθεση και την απαραίτητη ταμειακή ρευστότητα να εξοφλήσει εφάπαξ το επιστρεπτέο ποσό εντός της προθεσμίας που έχει δοθεί!

Πώς όμως να έχουν εξοφληθεί εφάπαξ τα ποσά αφού ακόμη δεν έχουν ανακοινωθεί από τη διοίκηση; Μια επιχείρηση μπορεί να συντάξει, εγκρίνει και δημοσιεύσει οικονομικές καταστάσεις από 01/01 μέχρι και 30/06 του επόμενου έτους από το έτος αναφοράς. Επομένως ποιος ο λόγος να μπερδέψουμε και να αγχώσουμε τους λογιστές οι οποίοι για πολλούς λόγους έχουν συντάξει, εγκρίνει και δημοσιεύσει οικονομικές καταστάσεις πολύ νωρίτερα; Επίσης σε μια περίοδο που οι επιχειρήσεις έχουν πολλά προβλήματα ρευστότητας πώς είναι δυνατόν να αρκούμαστε στην πρόθεση της επιχείρησης να εξοφλήσει εφάπαξ ένα ποσό εντός μιας μελλοντικής προθεσμίας, προκειμένου να καταχωρηθεί ένα κονδύλι στη μία ή στην άλλη φορολογική περίοδο;

Ας δούμε όμως τι αναφέρει η ερμηνευτική λογιστική οδηγία του Ν 4308/2014 στην παρ. 23.1.2 σχετικά με το πότε καθίσταται οριστική η έγκριση των επιχορηγήσεων: «συνήθως η έγκριση των επιχορηγήσεων θεωρείται οριστική, όταν η οντότητα έχει τεκμηριωμένα συμμορφωθεί με τους όρους που διέπουν τη χορήγησή τους. Οι επιχορηγήσεις αναγνωρίζονται με τα ποσά που εισπράττονται ή εγκρίνονται, αναλόγως».

Επιπροσθέτως, ενισχυτική της παραπάνω ερμηνείας είναι και η γνωμοδότηση του ΣΛΟΤ ΑΠ 957/2020 σύμφωνα με την οποία: «Οποτεδήποτε η οικονομική οντότητα αποκτήσει την εύλογη βεβαιότητα ότι έχει εκπληρώσει τους όρους της μη αποπληρωμής μέρους του κρατικού δανείου κατά 30% ή 40% τότε θα μειώσει την υποχρέωση και θα καταχωρίσει το μέρος του δανείου που δεν θα αποπληρώσει στην κατάσταση αποτελεσμάτων ως έσοδο από κρατική επιχορήγηση».

Σε κάθε περίπτωση είναι άξιο αναφοράς, ότι μέχρι τη στιγμή που γράφεται το παρόν σημείωμα δεν έχουν καθοριστεί επακριβώς τα ποσά προς επιστροφή από τη Φορολογική διοίκηση. Επομένως μια ήπια και συνετή άποψη λέει ότι σύμφωνα με τις υπάρχουσες διατάξεις ο χρόνος καταχώρισης του εγκριθέντος εσόδου από το μη επιστρεπτέο ποσό εξαρτάται από τη λογιστική πολιτική που η κάθε οντότητα έχει επιλέξει.

Επομένως οι επιχειρήσεις που έχουν επιλέξει την αναγνώριση των εσόδων από επιχορηγήσεις κατά την είσπραξη, δύναται να καταχωρίσουν το έσοδο στη χρήση που η Διοίκηση θα δημοσιεύσει την ειδοποίηση, σχετικά με το ποσό που θα πρέπει να επιστραφεί (χρήση 2022).

Αντιθέτως οι επιχειρήσεις οι οποίες έχουν επιλέξει την καταχώριση των εσόδων τους από επιχορηγήσεις όταν αυτές οριστικοποιούνται δύναται να καταχωρίσουν το έσοδο για το μη επιστρεπτέο ποσό στη χρήση 2021, με την προϋπόθεση της ύπαρξης εύλογης βεβαιότητας της εκπλήρωσης των όρων που έχουν τεθεί με τις πράξεις νομοθετικού περιεχομένου από τη Φορολογική διοίκηση.

Πέραν των παραπάνω, καλό και χρήσιμο θα ήταν να μπει στη σκέψη μας ο χειρισμός της επιστρεπτέας προκαταβολής από πλευράς ΦΠΑ. Σύμφωνα με την εγκύκλιο της Ε.2185/18.11.2020: «Τα ποσά που εισπράττονται ως ενίσχυση με την μορφή επιστρεπτέας προκαταβολής δεν καταχωρίζονται στη δήλωση ΦΠΑ κατά τον χρόνο είσπραξής τους. Κατά τον χρόνο που θα πληρωθούν οι όροι της μη επιστροφής μέρους του ποσού της ενίσχυσης, το ποσό που δεν επιστρέφεται καταχωρίζεται στους κωδικούς 310 και 312 της δήλωσης ΦΠΑ της οικείας φορολογικής περιόδου».

Ας το συμπεριλάβουμε λοιπόν και αυτό στον προβληματισμό μας σε σχέση με τις σχετιζόμενες ημερομηνίες. Για την απεικόνισή της δε, στο my data δεν ανοίγουμε καθόλου τη συζήτηση!!!

Σε κάθε περίπτωση ο συντάκτης θεωρεί ότι βέλτιστο θα ήταν να υπάρξει μια συνολική λύση από την ΑΑΔΕ σε ότι αφορά τόσο το λογιστικό όσο και το φορολογικό χειρισμό των εν λόγω κονδυλίων. Διότι σαφέστατα υπάρχει όχι μόνο λογιστική αλλά και φορολογική «ουρά». Μόνο έτσι θα επιτευχθεί μια συνολικά αποδεκτή λύση η οποία θα συμβάλλει τα μέγιστα στη διασφάλιση της συγκρισιμότητας των χρηματοοικονομικών πληροφοριών και των χρηματοοικονομικών καταστάσεων.